Atletico Madrid trước chuyến đi San Sebastián: tiếng ồn về Giuliano và vết nứt thật trong hàng thủ

Phút 86 ở Anfield. Tỉ số đã an bài, tuyến tiền vệ Atletico Madrid lùi sâu về trước vòng cấm, bóng nằm gọn trong chân các cầu thủ Liverpool. Chỉ còn một cầu thủ áo sọc đỏ trắng vẫn chạy nước rút sang cánh phải, ép hậu vệ biên đối phương vào đường biên rồi trượt dài trên mặt cỏ ướt để cắt bóng. Giuliano Simeone, 22 tuổi. Trọng tài cho Liverpool hưởng quả biên. Anfield vỗ tay cho đội chủ nhà. Tôi ngồi ở khu vực báo chí, cúi xuống ghi vào cuốn sổ đang mở một dòng ngắn: cậu ấy vẫn chạy khi cả đội đã ngừng chạy.

Luzhniki dạy tôi rằng: mọi đường bóng đều bắt đầu từ một cú chạm sai. Phải mất thêm nhiều năm, và rất nhiều buổi tối ngồi xem lại băng ghi hình trong phòng khách sạn, tôi mới hiểu vế thứ hai của bài học ấy — điều một đội bóng làm sau cú chạm sai mới định nghĩa họ. Atletico Madrid của Diego Simeone đang ở đúng khoảnh khắc đó.

Tám bàn thua, hai thất bại và một chuyến đi không thể xem nhẹ

Năm trận chính thức đầu mùa, Atletico Madrid để thủng lưới tám lần. Hai thất bại liên tiếp: thua 0-3 trước Athletic Club và thua Liverpool tại Champions League. Đó là những dữ kiện kiểm chứng được, và chúng vẽ nên một bức tranh trái ngược hoàn toàn với bản sắc phòng ngự mà Simeone xây dựng suốt hơn một thập kỷ ở Madrid.

Vấn đề nhân sự chồng lên vấn đề kết quả. Pablo Barrios — tiền vệ trẻ được xem là người kế thừa vai trò quét dọn trước hàng thủ — dính chấn thương cơ. Alexander Sorloth, mũi nhọn cao lớn làm điểm neo cho những đường bóng dài, tiếp tục vắng mặt. Mất cả hai, Simeone mất hai lựa chọn để thay đổi trận đấu bằng con người.

Chuyến làm khách tại Reale Arena, San Sebastián, gặp Real Sociedad, vì thế mang trọng lượng khác thường so với một vòng đấu tháng Chín bình thường. Đối thủ là đội bóng trực tiếp cạnh tranh suất dự cúp châu Âu. Một thất bại nữa sẽ biến khởi đầu chệch nhịp thành khủng hoảng trên mọi mặt báo ở Madrid.

Giữa bối cảnh ấy, buổi họp báo trước trận của Simeone bị chi phối bởi một câu hỏi: vì sao Giuliano đá chính nhiều đến thế. Ông không né tránh, cũng không đổ thêm dầu. Ông nói về công việc. Ông nói rằng con trai ông làm việc không ngừng nghỉ, và công việc ấy tự nói lên tất cả. Không tranh luận về một cá nhân khi vấn đề thật nằm ở cấu trúc — đó là lựa chọn của một người đã hai mươi năm sống trong nghề.

Khoảng trống giữa các tuyến

Hãy bắt đầu từ chỗ khó nhất, chỗ mà truyền thông Anh và các diễn đàn mạng xã hội hầu như không chạm tới: khoảng cách giữa các tuyến của Atletico trong trạng thái không bóng.

Tám bàn thua trong năm trận không phải sản phẩm của một cá nhân mắc lỗi, mà là hệ quả của việc tuyến tiền vệ không còn giữ được cự ly với hàng thủ. Khi Barrios có mặt, cậu là người bịt khoảng trống phía trước hai trung vệ, cho phép các hậu vệ biên dâng cao và cho phép khối đội hình ép sân ở một phần ba giữa. Thiếu cậu, khoảng trống ấy mở ra. Các trung vệ buộc phải bước lên, mỗi bước lên là một khoảng trống phía sau lưng, và từng đường chuyền xuyên tuyến của đối phương trở thành cơ hội thật.

Song song với đó là vấn đề Sorloth. Trong nhiều mùa giải, Atletico thoát pressing bằng một phương án đơn giản: đưa bóng dài lên cho một mũi nhọn đủ khỏe và đủ cao để giữ bóng, cho đến khi tuyến tiền vệ dâng lên. Sorloth là điểm neo đó. Vắng cậu, những đường bóng dài không còn người nhận, đội bị ép lùi, và mỗi lần mất bóng lại là một lần cả đội phải chạy về.

Đặt hai điều đó cạnh nhau, đội hình Atletico rơi vào một vòng lặp quen thuộc: mất bóng sớm, phòng ngự trong trạng thái chạy ngược, và tiêu tốn năng lượng nhiều hơn bất kỳ đối thủ nào trên sân. Những người ở lại buộc phải gánh phần việc của những người vắng mặt. Tháng Chín với lịch đấu hai cường độ mỗi tuần, một đội hình mỏng đi vì chấn thương và một hệ thống đòi hỏi cường độ chạy cao là công thức dẫn tới chấn thương cơ. Barrios là ví dụ đầu tiên, và chưa chắc là cuối cùng.

Vì sao Giuliano vẫn đá chính

Vai trò của Giuliano ở Atletico không được định nghĩa bằng chỉ số tấn công, mà bằng khả năng ép đầu tiên, tốc độ hồi về khi đội mất bóng, và sự sẵn sàng bước vào những khoảng trống mà không ai khác muốn bước vào. Cậu góp mặt trong mọi trận từ đầu mùa và đã có ba lần đá chính tại La Liga. Với một đội đang thủng lưới vì không giữ được cự ly, một cầu thủ chạy được mười một hay mười hai kilômét mỗi trận là một giải pháp chiến thuật, không phải một sự ưu ái.

Nhưng phần thứ hai của câu chuyện cần nhìn thẳng. Pressing chỉ có giá trị khi có một cấu trúc phía sau nó. Một cầu thủ ép bóng đơn độc trong khi tuyến tiền vệ phía sau không khép lại không phải là người tạo sức ép, mà là người tiêu hao. Trong trận gặp Athletic Club, tôi đếm được ít nhất một tá tình huống Giuliano chạy ép theo chiều ngang sân trong khi hai tiền vệ trung tâm vẫn đứng sau vạch giữa sân. Đó là công việc không xuất hiện trong bất kỳ bảng thống kê nào, và cũng là dấu vết rõ nhất của một đội bóng đang mất cấu trúc.

Ba trận đá chính ở La Liga của một cầu thủ 22 tuổi trong một đội bóng đang khủng hoảng là một tín hiệu kép. Nó nói rằng huấn luyện viên tin vào cường độ của cậu. Nó cũng nói rằng đội bóng đang thiếu những phương án khác.

Reale Arena và bài kiểm tra chiều ngang

Về mặt chiến thuật, Real Sociedad ở Reale Arena là đối thủ khó chịu đúng vào lúc này. Sân nhỏ, khán đài gần sát đường biên, một đội chủ nhà ưa luân chuyển bóng ở nửa cuối sân đối phương. Với một hàng thủ đang chệch nhịp và một tuyến tiền vệ thiếu người quét, mỗi pha luân chuyển của họ sẽ kéo giãn khối phòng ngự Atletico theo chiều ngang. Chiều ngang chính là nơi Atletico bị tổn thương nhiều nhất mùa này.

Ở La Liga, chi phí của một khởi đầu chậm chạp không nằm ở điểm số tháng Chín, mà ở khoảng cách tâm lý với nhóm dẫn đầu. Atletico không cần vô địch vào tháng Mười. Họ cần không để tháng Mười một biến thành một cuộc đua giành suất dự Champions League. Đó là khác biệt giữa một mùa giải bình thường và một mùa giải bị định nghĩa bởi nỗi sợ.

Cũng cần nhắc tới áp lực tâm lý sau thất bại 0-3. Một đội vừa bị đè bẹp thường bước vào trận kế tiếp với phản xạ chơi an toàn: chuyền ngang nhiều hơn, ngại bước lên, ngại mạo hiểm. Với một hàng thủ vốn đã chệch nhịp, phản xạ ấy tạo ra đúng loại lỗi nguy hiểm nhất — lỗi đến từ sự do dự, không đến từ sự chủ động.

Cổ động viên đọc trận đấu khác chúng ta

Tôi vẫn giữ liên lạc với một nhóm cổ động viên Atletico ở Madrid, những người tôi quen từ thời tổ chức diễn đàn trực tuyến cho cổ động viên Brentford trong những tháng sân trống. Sau trận thua Athletic Club, một người trong số đó nhắn cho tôi một câu mà tôi chép nguyên văn vào sổ: Chúng tôi không thua vì cậu ấy. Chúng tôi thua vì không ai che được cho nhau.

Những người ngồi trên khán đài thường đọc trận đấu chính xác hơn nhiều bảng phân tích trên truyền hình, vì họ nhìn bằng mắt trần và bằng ký ức. Họ thấy ai lùi về, ai đứng lại, ai quay lưng khi bóng đổi hướng. Tôi luôn coi những giọng nói vô danh ấy là nguồn tin then chốt, không phải phần trang trí cho bài viết.

Góc nhìn ngược chiều

Cách đọc dễ nhất về Atletico lúc này là câu chuyện cha-con. Nó có đủ nguyên liệu cho một cuộc tranh cãi trên mạng: quyền lực, gia đình, và một huấn luyện viên nổi tiếng bốc lửa. Nhưng những lời chỉ trích nhắm vào Giuliano dạy chúng ta rất ít về việc tại sao Atletico thủng lưới tám bàn trong năm trận.

Sự hiểu lầm nằm ở đây: người ta đang đánh giá một lựa chọn nhân sự bằng logic của một đội bóng khỏe, trong khi Atletico tuần này là một đội bóng ốm. Với một hàng thủ giữ được cự ly, huấn luyện viên có thể chọn người giỏi nhất ở nửa cuối sân đối phương. Không có hàng thủ ấy, ông phải chọn người chạy nhiều nhất. Đó là khác biệt giữa bóng đá trên bảng chiến thuật và bóng đá trong phòng cấp cứu.

Điều trớ trêu là chính vì Giuliano chạy nhiều nhất, cậu bị nhìn nhiều nhất. Một cầu thủ chơi an toàn, ít chạm bóng, ít sai sót sẽ không bao giờ bị đưa lên bàn mổ. Người dám ép, dám bước vào khoảng trống, dám chịu trận khi cả đội đang chìm — người đó mới hiện diện trong mọi khung hình.

Và trong bóng đá, khi một tập thể chao đảo, nhu cầu tìm một cá nhân để quy trách nhiệm luôn mạnh hơn nhu cầu hiểu vấn đề. Cá nhân dễ tìm nhất ở Atletico lúc này mang họ của huấn luyện viên.

Điều cần theo dõi

Tôi sẽ không theo dõi tỉ số ở San Sebastián trước tiên. Tôi sẽ theo dõi hai mươi phút đầu: Atletico có giữ được cự ly giữa tuyến tiền vệ và hàng thủ không, hay lại để lộ khoảng trống phía trước vòng cấm như những tuần qua. Tôi sẽ theo dõi tình trạng của Barrios, bởi sự trở lại của cậu quan trọng hơn bất kỳ bản hợp đồng nào trong tháng Một. Và tôi sẽ theo dõi cách Giuliano phản ứng với tiếng ồn — cậu ấy không cần sự tha thứ; cậu ấy cần một cấu trúc đủ vững để công việc của mình có ý nghĩa.

Tiếng vỗ tay vang nhất không phải từ khán đài, mà từ những chiếc ghế trống. Ở San Sebastián, ghế trống mang tên Barrios và Sorloth. Atletico cần lấp chúng bằng tổ chức, trước khi lấp bằng niềm tin.

Nhịp của trận đấu chỉ nghe được khi ta đặt tai xuống mặt cỏ. Chủ nhật này, mặt cỏ ấy ở Reale Arena.