Phút 66 ở De Grolsch Veste: Bàn tay Perisic và lựa chọn của Gözübüyük

Phút 66 ở De Grolsch Veste: Bàn tay Perisic và lựa chọn của Gözübüyük

Trong khoảng sân chật hẹp trước khán đài De Grolsch Veste, khi kim đồng hồ đã sang phút 66, Robin Pröpper lao vào như một đường cắt ngang. Ivan Perisic đổ xuống, rồi bật dậy. Pröpper đẩy anh một cái. Khoảnh khắc tiếp theo, bàn tay của người Croatia vung lên và chạm vào mặt đối thủ.

Trọng tài Serdar Gözübüyük đứng cách đó không xa, nhìn rõ, và rút thẻ vàng.

Không có thẻ đỏ. Trận đấu tiếp tục. PSV rời De Grolsch Veste với thất bại 3-2, và điều đọng lại sau buổi chiều chủ nhật ấy không nằm ở tỷ số, mà nằm ở một quyết định mà vị trọng tài người Hà Lan đã chọn không đưa ra.

Đêm Brisbane Road không dạy tôi chấp nhận thất bại, nó dạy tôi nhìn lại bằng một đôi mắt khác. Lần này, đôi mắt ấy dừng ở phút 66.

Bối cảnh trận đấu và vị trí của hai nhân vật

PSV hành quân tới Twente trong giai đoạn mà ngôi đầu Eredivisie chịu sức ép từ phía sau. Đội chủ nhà Twente chơi theo cách quen thuộc của những đội bóng cỡ trung ở Hà Lan: khối phòng ngự lùi sâu, hai tiền vệ trung tâm bịt trục dọc, và những pha va chạm thể lực nhắm vào các cầu thủ sáng tạo của đối phương.

Ở tuổi 36, Perisic được xếp đá cao bên cánh trái, không còn để chạy biên liên tục, mà để làm điểm neo cho các pha chuyển trạng thái. Anh là mẫu cầu thủ mà PSV cần trong những trận sân khách khó chịu như thế này: một người biết giữ bóng, biết hút người, biết kéo trận đấu về đúng nhịp của mình.

Cùng khu vực ấy là Ruben van Bommel, cầu thủ chạy cánh trái trẻ hơn, người chỉ vài phút trước tình huống của Perisic đã nhận một tấm thẻ vàng sau pha vào bóng với chính Pröpper. Rik Elfrink của Eindhovens Dagblad viết về pha bóng đó bằng một chữ ngắn: "Meh." Ông cho rằng Van Bommel chủ yếu chơi bóng, và tấm thẻ là một phán đoán nặng tay.

Hai tình huống trong cùng một vùng sân, cùng một cái tên hứng chịu là Robin Pröpper, và hai tấm thẻ vàng: một cho người chơi bóng, một cho người vung tay. Tôi không nghĩ đó là sự trùng hợp, mà là một trọng tài đang cố giữ trận đấu trong tay bằng cách chia đều cảnh cáo cho hai bên.

Điều gì thật sự diễn ra ở phút 66

Trong suốt sự nghiệp theo dõi bóng đá, tôi học được rằng các pha va chạm ở khu vực giữa sân không bao giờ chỉ là va chạm. Chúng là giao dịch. Một cầu thủ tiền đạo bị kéo vào cuộc chiến thể lực sẽ mất đi phần lớn giá trị của mình, bởi vì anh ta phải tiêu hao năng lượng cho những thứ không tạo ra bàn thắng.

Perisic phản ứng bằng tay. Đó là hành vi không thể biện minh bằng bất cứ lý lẽ chiến thuật nào. Nhưng điều đáng chú ý hơn là cách gánh nặng tích tụ. Một cầu thủ 36 tuổi, đá cao trên cánh, thường là người bị đối phương nhắm vào nhiều nhất trong hiệp hai, khi thể lực đã xuống và trọng tài thường có xu hướng bỏ qua các pha va chạm nhỏ để tránh phá vỡ thế trận. Sự im lặng của trọng tài trong 60 phút trước đó là một phần của câu chuyện ở phút 66.

Tôi viết về bóng đá, nhưng thật ra tôi viết về những con người đang chạy trên cỏ. Và con người ở phút 66 ấy là một người đàn ông đã nghe quá nhiều tiếng còi không thổi.

Bàn tay vung lên trong một tích tắc cũng giống một quả penalty hỏng: một câu chuyện chưa được kể bằng bàn tay run rẩy. Điều khác biệt là ở đây, không có ai trong sân vận động hiểu rằng có một cú sút đã trượt.

Góc nhìn ngược dòng: chữ "may mắn" và những gì nó che khuất

Jeroen Kapteijns, người theo dõi PSV cho De Telegraaf, viết trên X rằng Perisic "không thể phàn nàn nếu nó không dừng ở thẻ vàng", rằng Pröpper "có khiêu khích một chút", nhưng "kể cả với một cựu binh, phản ứng như vậy là không khôn ngoan", và bổ sung: "Cũng có những trọng tài cho thẻ đỏ ở tình huống này." Elfrink thì chọn cách nói mạnh hơn: "Perisic đang chơi với lửa, nhưng Gözübüyük cho anh ta ở lại."

Cả hai đều gọi đó là may mắn. Tôi đọc lại hai đoạn ấy và thấy thiếu một vế.

May mắn là khi trọng tài không nhìn thấy. Ở De Grolsch Veste, Gözübüyük đứng ở cự ly đủ để thấy bàn tay, thấy khuôn mặt, thấy phản ứng. Ông ấy thấy và chọn không đuổi. Đó là một phán đoán quản lý trận đấu, và phán đoán ấy xứng đáng được mổ xẻ nghiêm túc hơn chữ "may mắn". Ở hiệp hai của một trận đấu mà PSV đang bám đuổi tỷ số, việc đuổi một tiền đạo cánh của đội khách sẽ biến 20 phút cuối thành một cuộc dạo chơi cho Twente. Rút thẻ vàng là cách giữ trận đấu còn sống. Đó là một quyết định có lý, kể cả khi nó không có căn cứ chặt trong luật.

Nhưng có một điểm mù khác, và nó nằm ở Robin Pröpper. Trong mọi phân tích hậu trận, Pröpper xuất hiện như nạn nhân. Anh ta là người lao vào trước. Anh ta là người đẩy trước. Khi trọng tài chọn "quản lý" thay vì "trừng phạt", kẻ khiêu khích được lợi hai lần: có một tấm thẻ vàng ghi vào sổ của đối thủ, và giữ nguyên đối thủ trên sân để tiếp tục chọc vào chỗ đau.

Còn tấm thẻ vàng của Van Bommel là chỗ dữ liệu nói dối rõ nhất. Bảng thống kê sẽ ghi: một thẻ vàng, một pha phạm lỗi. Bản đồ nhiệt sẽ tô một vệt bên cánh trái. Không có ô nào ghi rằng cầu thủ ấy chủ yếu chơi bóng, và không có cột nào ghi rằng trọng tài cho rằng pha bóng ấy là quá đà. Những gì chúng ta có là một con số đúng về mặt kỹ thuật và sai về mặt con người.

Điều tôi mang về

PSV thua 3-2, và trong vài ngày tới, người ta sẽ nói về hàng thủ, về các bàn thua, về khoảng cách ở ngôi đầu. Tôi thì mang về De Grolsch Veste hình ảnh một người đàn ông 36 tuổi đứng giữa vòng tròn khán giả đang hò hét, bàn tay vẫn còn run, mắt nhìn về phía trọng tài như chờ một điều gì đó mà ông ấy đã có sẵn.

Từ một đêm xuống hạng đến một mùa hè vắng sân, tôi học được rằng trò chơi nào cũng biết chờ người. Câu hỏi của tôi sau phút 66 không dành cho Perisic, và cũng không dành cho Gözübüyük. Nó dành cho những người viết về trận đấu này: khi chúng ta gọi một quyết định là may mắn, chúng ta đang bỏ qua phần nhân tính trong đó — thứ đôi khi là toàn bộ trò chơi.